Stalking – jak zgłosić nękanie, jak je udowodnić i jak się chronić?

• Stalking, czyli uporczywe nękanie, jest przestępstwem określonym w art. 190a Kodeksu karnego.
• Może polegać m.in. na wielokrotnych telefonach i wiadomościach, śledzeniu, obserwowaniu, nachodzeniu, uporczywym kontakcie w Internecie czy innych zachowaniach naruszających prywatność.
• Jeżeli doświadczasz stalkingu, możesz złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policji lub w prokuraturze.
• Aby udowodnić stalking, warto zabezpieczyć: SMS-y, wiadomości z komunikatorów, historię połączeń, zrzuty ekranu, nagrania, zdjęcia, monitoring oraz dane świadków.
• Przestępstwa określone w art. 190a § 1 i § 2 KK są ścigane na wniosek pokrzywdzonego, dlatego w zawiadomieniu należy wyraźnie wskazać, że pokrzywdzony wnosi o ściganie sprawcy.

Stalking – na czym polega przestępstwo nękania?

Stalking, czyli uporczywe nękanie, został uregulowany w art. 190a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeksu karnego. Przepis ten określa odpowiedzialność karną za uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej, jeżeli zachowanie sprawcy wzbudza u pokrzywdzonego, uzasadnione okolicznościami, poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jego prywatność.

Z regulacji tej wynika, że dla odpowiedzialności karnej nie jest konieczne wystąpienie przemocy fizycznej. Stalking może przejawiać się również poprzez wielokrotne kontakty telefoniczne, wiadomości, śledzenie, obserwowanie, nachodzenie czy inne zachowania naruszające prywatność pokrzywdzonego.

Z przepisu art. 190a Kodeksu karnego wynika, że:

• stalking jest przestępstwem polegającym na uporczywym nękaniu innej osoby lub osoby dla niej najbliższej;
• zachowanie sprawcy może stanowić przestępstwo, jeżeli powoduje u pokrzywdzonego uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jego prywatność;
• stalking może przybierać różne formy, m.in. wielokrotne telefony i wiadomości, śledzenie, obserwowanie, nachodzenie czy uporczywe próby kontaktu w Internecie;
• za stalking przewidziana jest kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat;
• jeżeli następstwem stalkingu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawcy grozi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności;
• przepisy przewidują również odpowiedzialność za podszywanie się pod inną osobę, jeżeli sprawca wykorzystuje jej wizerunek lub dane i wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą;
• przestępstwa określone w art. 190a § 1 i § 2 KK są ścigane na wniosek pokrzywdzonego;
• w przypadku stalkingu warto jak najszybciej zabezpieczyć dowody, takie jak wiadomości, historię połączeń, zrzuty ekranu, nagrania czy zeznania świadków.

W praktyce oznacza to, że ocena, czy dane zachowanie stanowi stalking, wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności uporczywości działań sprawcy oraz ich wpływu na osobę pokrzywdzoną.

Przykłady stalkingu

Stalking może przybierać różne formy i nie zawsze ogranicza się do bezpośredniego kontaktowania się ze sprawcą. Przykłady zachowań, które w określonych okolicznościach mogą stanowić uporczywe nękanie, to:

• wielokrotne telefony i wiadomości – sprawca regularnie dzwoni lub wysyła SMS-y mimo wyraźnego braku zgody na kontakt;
• uporczywe wiadomości w Internecie – wielokrotne próby kontaktu przez Messenger, Instagram, Facebook lub inne komunikatory;
• śledzenie i obserwowanie – sprawca pojawia się w pobliżu domu, pracy, uczelni lub innych miejsc, w których przebywa pokrzywdzony;
• nachodzenie pokrzywdzonego – regularne pojawianie się pod jego domem lub miejscem pracy mimo próśb o zaprzestanie kontaktu;
• kontaktowanie się z bliskimi – sprawca kontaktuje się z rodziną, znajomymi lub współpracownikami pokrzywdzonego w celu uzyskania informacji o nim albo zwrócenia na siebie jego uwagi;
• śledzenie aktywności w mediach społecznościowych – uporczywe komentowanie, wysyłanie wiadomości, zakładanie kolejnych kont po zablokowaniu przez pokrzywdzonego lub inne formy niechcianego kontaktu;
• publikowanie informacji o pokrzywdzonym – rozpowszechnianie jego zdjęć, danych lub informacji z życia prywatnego, jeżeli zachowanie to istotnie narusza jego prywatność;
• wysyłanie niechcianych prezentów lub przesyłek – regularne przesyłanie przedmiotów mimo braku zgody na kontakt;
• pojawianie się w miejscach regularnego przebywania – np. w pracy, na siłowni, w kawiarni czy w miejscu zamieszkania.

Gdzie i jak zgłosić stalking?

Jeżeli doświadczasz uporczywego nękania, możesz zgłosić stalking, składając zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na Policji lub w prokuraturze. Warto zrobić to możliwie szybko, szczególnie gdy zachowanie sprawcy powoduje poczucie zagrożenia, udręczenia lub istotnie narusza Twoją prywatność.

Gdzie zgłosić stalking?

Stalking można zgłosić na Policji albo w prokuraturze – zawiadomienie powinno zawierać możliwie dokładny opis zachowania sprawcy oraz informacje pozwalające odtworzyć przebieg nękania.

Jak zgłosić stalking?

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa stalkingu można złożyć ustnie do protokołu na Policji lub w prokuraturze albo w formie pisemnej. Niezależnie od wybranej formy, należy możliwie dokładnie opisać przebieg nękania oraz wskazać okoliczności, które mogą potwierdzać zachowanie sprawcy. W szczególności należy wskazać:

• kto jest sprawcą nękania;
• od kiedy trwa nękanie i jak często dochodzi do poszczególnych zdarzeń;
• w jaki sposób sprawca się kontaktuje – np. telefonicznie, przez SMS, e-mail, komunikatory lub media społecznościowe;
• czy sprawca śledzi, obserwuje lub nachodzi pokrzywdzonego;
• czy kontaktuje się z rodziną, znajomymi, współpracownikami lub innymi osobami z otoczenia pokrzywdzonego;
• jakie zachowania podejmuje sprawca i w jaki sposób wpływają one na życie pokrzywdzonego;
• czy podejmowane były wcześniej próby nakłonienia sprawcy do zaprzestania kontaktu;
• jakie dowody potwierdzają stalking.

Jeżeli przestępstwo jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego, w zawiadomieniu należy również wyraźnie zaznaczyć, że pokrzywdzony wnosi o ściganie sprawcy.

Jakie dowody trzeba dołączyć do zgłoszenia stalkingu?

Przed zgłoszeniem stalkingu warto zabezpieczyć wszystkie materiały dokumentujące zachowanie sprawcy, mogą to być w szczególności:

• wiadomości SMS i wiadomości z komunikatorów;
• wiadomości e-mail;
• historia połączeń telefonicznych;
• zrzuty ekranu;
• nagrania audio lub wideo;
• zdjęcia;
• materiały publikowane w mediach społecznościowych;
• nagrania z monitoringu;
• dokumentacja medyczna lub psychologiczna dotycząca skutków nękania;
• dane i zeznania świadków;
• inne dokumenty potwierdzające przebieg zdarzeń.

Należy zapamiętać, że nie należy usuwać wiadomości, połączeń ani innych materiałów związanych z nękaniem, bowiem nawet pozornie nieistotne informacje mogą pom помочь w odtworzeniu częstotliwości i charakteru działań sprawcy.

Dobrym rozwiązaniem jest również prowadzenie chronologicznego wykazu zdarzeń – warto zapisywać datę, godzinę, miejsce, sposób kontaktu oraz krótki opis każdego przypadku nękania. Tak przygotowana dokumentacja może ułatwić przedstawienie organom ścigania skali i uporczywości zachowania sprawcy.

Potrzebujesz pomocy w sprawie stalkingu?

Jeżeli doświadczasz uporczywego nękania, śledzenia, niechcianego kontaktu lub innych zachowań naruszających Twoją prywatność, skontaktuj się ze mną. Pomogę ocenić, czy w Twojej sytuacji może dochodzić do przestępstwa stalkingu, zabezpieczyć najważniejsze dowody oraz przygotować zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Podsumowanie

Stalking, czyli uporczywe nękanie, może przybierać różne formy – od wielokrotnych telefonów i wiadomości, przez śledzenie i obserwowanie, aż po nachodzenie czy naruszanie prywatności w Internecie. Jeżeli zachowanie sprawcy jest uporczywe i powoduje uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność, może stanowić przestępstwo określone w art. 190a Kodeksu karnego.

W przypadku stalkingu warto działać możliwie szybko. Zabezpieczenie dowodów, sporządzenie chronologicznego opisu zdarzeń oraz złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mogą mieć istotne znaczenie dla dalszego postępowania. Jeżeli nie masz pewności, czy zachowanie danej osoby spełnia znamiona stalkingu, warto skonsultować sytuację z prawnikiem.