Dozór elektroniczny, to forma wykonywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, przy wykorzystaniu elektronicznych środków kontroli. Skazany nadal odbywa karę, jednak zamiast przebywać w zakładzie karnym może wykonywać ją w warunkach nieizolacyjnych, pod warunkiem przestrzegania zasad określonych przez sąd lub komisję penitencjarną.
O tym jak wygląda dozór elektroniczny i kiedy można odbyć karę poza zakładem karnym, przeczytasz w poniższym artykule!
TL;DR:
- Dozór elektroniczny (SDE) pozwala w określonych przypadkach odbywać karę pozbawienia wolności poza zakładem karnym, pod kontrolą elektroniczną.
- Wyróżnia się dozór stacjonarny, mobilny i zbliżeniowy.
- SDE może zostać zastosowany m.in. wobec osoby skazanej na karę nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy albo na karę niższą niż 3 lata, jeżeli do odbycia pozostało nie więcej niż 6 miesięcy.
- Konieczne jest spełnienie także innych warunków, m.in. dotyczących miejsca pobytu, warunków technicznych i sytuacji skazanego.
- O SDE co do zasady decyduje sąd penitencjarny, a w określonych przypadkach również komisja penitencjarna.
- Samo spełnienie wymogu dotyczącego wymiaru kary nie gwarantuje zgody na SDE – konieczne jest spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek.
Co to jest dozór elektroniczny?
Zgodnie z przepisem art. 43b Kodeksu karnego wykonawczego:
§ 1. Dozór elektroniczny jest to kontrola zachowania skazanego przy użyciu środków technicznych.
§ 2. System dozoru elektronicznego jest to ogół metod postępowania i środków technicznych służących do wykonywania dozoru elektronicznego.
§ 3. W systemie dozoru elektronicznego można kontrolować:
- przebywanie przez skazanego w określonych dniach tygodnia i godzinach we wskazanym przez sąd albo komisję penitencjarną miejscu (dozór stacjonarny);
- bieżące miejsce pobytu skazanego, niezależnie od tego, gdzie skazany przebywa (dozór mobilny);
- zachowywanie przez skazanego określonej minimalnej odległości od osoby wskazanej przez sąd (dozór zbliżeniowy).
Z powyższej regulacji wynika, że dozór elektroniczny jest formą kontroli zachowania skazanego przy użyciu środków technicznych. Z kolei SDE, czyli system dozoru elektronicznego, to ogół metod postępowania oraz środków technicznych służących do wykonywania dozoru elektronicznego. Jego istotą jest kontrolowanie zachowania skazanego przy wykorzystaniu środków technicznych.
W ramach SDE można kontrolować:
- obecność skazanego w określonym miejscu i czasie (dozór stacjonarny),
- jego bieżące miejsce pobytu (dozór mobilny),
- zachowanie określonej odległości od wskazanej osoby (dozór zbliżeniowy).
Jakie są rodzaje dozoru elektronicznego?
Jak wskazano w powyższym punkcie, KKW przewiduje trzy podstawowe rodzaje dozoru elektronicznego:
- dozór stacjonarny,
- dozór mobilny,
- dozór zbliżeniowy.
Poszczególne rodzaje dozoru różnią się zakresem prowadzonej kontroli oraz sposobem ich zastosowania. Najważniejsze różnice przedstawia poniższa tabela:
| RODZAJ DOZORU | CO JEST KONTROLOWANE? | ZASTOSOWANIE | PRZYKŁAD |
|---|---|---|---|
| DOZÓR STACJONARNY | Czy skazany przebywa w określonym miejscu w wyznaczonych dniach i godzinach | Wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego | Skazany ma obowiązek przebywać w domu np. od poniedziałku do piątku w godz. 18:00–6:00, a w pozostałym czasie może opuszczać miejsce pobytu zgodnie z ustalonym harmonogramem. |
| DOZÓR MOBILNY | Bieżące miejsce pobytu skazanego, niezależnie od tego, gdzie się znajduje | Określone środki karne i zabezpieczające, a także elektroniczna kontrola miejsca pobytu związana z przerwą w wykonaniu kary | System umożliwia ustalenie, gdzie aktualnie znajduje się skazany, np. w ramach kontroli nałożonego na niego obowiązku lub środka. |
| DOZÓR ZBLIŻENIOWY | Czy skazany zachowuje określoną minimalną odległość od wskazanej osoby | Wykonywanie określonych środków karnych i zabezpieczających, w szczególności związanych z zakazem zbliżania się | Sąd określa, że skazany nie może zbliżyć się do pokrzywdzonego na odległość mniejszą niż np. 50 metrów. |
Środki techniczne do wykonywania dozoru elektronicznego – w jaki sposób dozór elektroniczny jest realizowany?
Jakie urządzenia są wykorzystywane w systemie dozoru elektronicznego? Wykonywanie dozoru elektronicznego wymaga zastosowania odpowiednich środków technicznych.
System obejmuje w szczególności:
- centralę monitorowania,
- system teleinformatyczny,
- nadajnik,
- rejestratory stacjonarne,
- rejestratory przenośne.
Należy jednak pamiętać, że rodzaj zastosowanych urządzeń zależy od rodzaju wykonywanego dozoru. W przypadku dozoru stacjonarnego zasadnicze znaczenie ma możliwość kontrolowania, czy skazany znajduje się w określonym miejscu w określonym czasie. W przypadku dozoru mobilnego istotne jest natomiast ustalenie bieżącego miejsca pobytu skazanego.
Kto może dostać dozór elektroniczny?
Dozór elektroniczny (SDE) umożliwia wykonywanie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, pod kontrolą elektroniczną. Nie każda osoba skazana może jednak skorzystać z tej formy wykonywania kary. Warunki dozoru elektronicznego określa przede wszystkim art. 43la Kodeksu karnego wykonawczego.
Jakie są warunki odbywania kary w SDE?
Sąd penitencjarny może udzielić zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli skazany spełnia wymagania określone w przepisach KKW.
Wymiar kary:
Jednym z podstawowych warunków jest wymiar orzeczonej kary. SDE może zostać zastosowany, gdy:
- kara pozbawienia wolności nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy, albo
- kara jest niższa niż 3 lata, a do odbycia w zakładzie karnym pozostało nie więcej niż 6 miesięcy.
Przepisy przewidują również ograniczenia dotyczące niektórych przypadków recydywy.
Pozostałe warunki SDE:
Sam wymiar kary nie oznacza automatycznego uzyskania zgody na dozór elektroniczny. Sąd ocenia również, czy:
- wykonywanie kary w SDE pozwoli osiągnąć jej cele;
- skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;
- istnieją odpowiednie warunki techniczne do wykonywania dozoru elektronicznego;
- pełnoletnie osoby wspólnie zamieszkujące ze skazanym wyraziły wymaganą zgodę.
W przypadkach określonych w KKW sąd może udzielić zezwolenia również mimo braku zgody pełnoletniego domownika.
Kto decyduje o odbywaniu kary w SDE?
Co do zasady o udzieleniu zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego decyduje sąd penitencjarny. W określonych przypadkach kompetencję taką posiada również komisja penitencjarna. Dotyczy to skazanego, który rozpoczął już odbywanie kary, jeżeli wymiar kary nie przekracza 4 miesięcy oraz spełnione są pozostałe warunki określone w art. 43lla KKW.
Czy spełnienie warunków gwarantuje SDE?
Spełnienie ustawowych przesłanek nie oznacza automatycznego uzyskania zgody na dozór elektroniczny. Organ właściwy do rozpoznania sprawy dokonuje oceny, czy w konkretnym przypadku kara może być prawidłowo wykonywana w systemie dozoru elektronicznego i czy pozwoli to na osiągnięcie celów kary.
WAŻNE: Nie każdy skazany może odbywać karę w SDE. Możliwość odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego zależy od spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek. Sam odpowiedni wymiar kary nie gwarantuje zgody na SDE. Sąd lub, w określonych przypadkach, komisja penitencjarna ocenia indywidualną sytuację skazanego, w tym jego zachowanie, miejsce pobytu, możliwość osiągnięcia celów kary oraz warunki techniczne wykonania dozoru.
Jak złożyć wniosek o dozór elektroniczny?
Wniosek o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego składana się na piśmie. Zgodnie z art. 43lc KKW w sprawie zezwolenia sąd penitencjarny orzeka na wniosek:
- skazanego,
- jego obrońcy,
- prokuratora,
- sądowego kuratora zawodowego,
- dyrektora zakładu karnego.
Wniosek powinien zostać odpowiednio uzasadniony. Uzasadnienie powinno odnosić się do ustawowych przesłanek zastosowania SDE, a więc przede wszystkim do sytuacji osobistej skazanego, miejsca pobytu, możliwości technicznych oraz okoliczności przemawiających za wykonywaniem kary poza zakładem karnym. Sąd penitencjarny powinien wydać postanowienie w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku.
Potrzebujesz pomocy w sprawie dozoru elektronicznego? Jeżeli rozważasz odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego lub chcesz złożyć wniosek o SDE, skontaktuj się ze mną. Pomogę ocenić, czy w Twojej sytuacji spełnione są warunki do zastosowania dozoru elektronicznego oraz przygotować odpowiednie pismo.
Podsumowanie
Odbywanie kary poza zakładem karnym jest możliwe w ramach dozoru elektronicznego (SDE), jeżeli skazany spełnia wszystkie wymagane przepisami warunki. SDE może dotyczyć m.in. osoby skazanej na karę do 1 roku i 6 miesięcy, a także osoby, której do odbycia w zakładzie karnym pozostało nie więcej niż 6 miesięcy. O zastosowaniu SDE co do zasady decyduje sąd penitencjarny, a w określonych przypadkach również komisja penitencjarna. Sam wymiar kary nie gwarantuje jednak zgody na dozór elektroniczny – konieczne jest spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Kto może dostać dozór elektroniczny?
Dozór elektroniczny może zostać zastosowany wobec skazanego, który spełnia ustawowe warunki, m.in. dotyczące wymiaru kary, miejsca stałego pobytu, warunków technicznych oraz możliwości osiągnięcia celów kary poza zakładem karnym. O zgodzie na SDE co do zasady decyduje sąd penitencjarny.
Czy można odbywać karę w domu zamiast więzienia?
Tak – w określonych przypadkach kara pozbawienia wolności może być wykonywana w miejscu stałego pobytu skazanego, pod kontrolą elektroniczną i na zasadach określonych przez sąd.
Kancelaria Prawna Adwokat Mateusz Daniluk
