Przestępstwa i wykroczenia skarbowe to czyny zabronione związane z naruszeniem obowiązków podatkowych, celnych, dewizowych oraz przepisów dotyczących organizacji gier hazardowych. Odpowiedzialność karna skarbowa może dotyczyć nie tylko przedsiębiorców, lecz także osób fizycznych, pracowników i osób zajmujących się sprawami finansowymi innych podmiotów. W zależności od rodzaju czynu, wysokości uszczuplonej należności publicznoprawnej oraz okoliczności jego popełnienia sprawcy może grozić grzywna, kara ograniczenia wolności, a nawet kara pozbawienia wolności.
Czym jest przestępstwo skarbowe, a czym wykroczenie skarbowe? Jakie są przykłady czynów zabronionych? Ile wynoszą kary w 2026 roku i kiedy można skorzystać z czynnego żalu? Odpowiedź na te pytania znajdziesz w poniższym artykule!
TL;DR:
- Przestępstwa i wykroczenia skarbowe są czynami zabronionymi uregulowanymi w Kodeksie karnym skarbowym (KKS). Dotyczą m.in. naruszeń obowiązków podatkowych, celnych, dewizowych oraz przepisów dotyczących gier hazardowych.
- Przestępstwo skarbowe jest zagrożone grzywną w stawkach dziennych, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności.
- Wykroczenie skarbowe jest zagrożone grzywną określoną kwotowo.
- W 2026 r. próg pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia wynosi 24 030 zł. Ma on znaczenie przy kwalifikacji czynów, dla których KKS przewiduje próg kwotowy.
- Za przestępstwo skarbowe grzywna wynosi od 10 do 720 stawek dziennych, a wysokość jednej stawki w 2026 r. mieści się w przedziale od 160,20 zł do 64 080 zł.
- Za wykroczenie skarbowe grzywna wynosi od 480,60 zł do 96 120 zł. Maksymalna wysokość mandatu karnego to 24 030 zł.
- Przykłady czynów zabronionych to m.in. uchylanie się od opodatkowania, podawanie nieprawdziwych danych w deklaracjach, oszustwa celne, nielegalny obrót wyrobami akcyzowymi czy urządzanie nielegalnych gier hazardowych.
- Odpowiedzialność na podstawie KKS wymaga ustalenia, że zachowanie sprawcy wyczerpuje znamiona konkretnego czynu zabronionego i można przypisać mu winę.
- W określonych sytuacjach uniknięcie odpowiedzialności karnej skarbowej może być możliwe dzięki instytucji czynnego żalu lub prawnie skutecznej korekcie deklaracji podatkowej.
Czym są przestępstwa i wykroczenia skarbowe?
Przestępstwa i wykroczenia skarbowe zostały uregulowane w ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (dalej: KKS). Ustawa ta określa zasady odpowiedzialności za czyny zabronione związane z naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów prawa finansowego.
Kodeks karny skarbowy reguluje odpowiedzialność za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w czterech głównych obszarach:
- Przeciwko obowiązkom podatkowym oraz rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji;
- Przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami;
- Przeciwko obrotowi dewizowemu;
- Przeciwko organizacji gier hazardowych.
Nie każde naruszenie przepisów podatkowych oznacza automatycznie popełnienie przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Odpowiedzialność na podstawie KKS może zostać przypisana dopiero po ustaleniu, że zachowanie danej osoby wyczerpuje znamiona konkretnego czynu zabronionego określonego w tej ustawie oraz że możliwe jest przypisanie jej winy.
Czym jest przestępstwo skarbowe? Definicja z art. 53 KKS
Zgodnie z art. 53 § 2 Kodeksu karnego skarbowego przestępstwo skarbowe to czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą:
- kary grzywny w stawkach dziennych,
- kary ograniczenia wolności,
- kary pozbawienia wolności.
Przestępstwo skarbowe może polegać między innymi na uchylaniu się od opodatkowania, podawaniu nieprawdziwych danych w deklaracjach podatkowych, posługiwaniu się nierzetelnymi fakturami lub naruszaniu obowiązków związanych z obrotem wyrobami akcyzowymi. Odpowiedzialność zależy jednak od tego, czy konkretne zachowanie spełnia ustawowe znamiona danego czynu. Znaczenie mają również wina sprawcy, stopień społecznej szkodliwości oraz okoliczności sprawy.
Czym jest wykroczenie skarbowe? Definicja z art. 53 KKS
Zgodnie z art. 53 § 3 KKS wykroczenie skarbowe to czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny określonej kwotowo, jeżeli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w czasie jego popełnienia.
Wykroczeniem skarbowym jest również inny czyn zabroniony, jeżeli Kodeks karny skarbowy wyraźnie tak stanowi.
Próg wykroczenia skarbowego w 2026 roku – ile wynosi?
Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto. Oznacza to, że pięciokrotność tej kwoty wynosi 24 030 zł.
| WSKAŹNIK | WYSOKOŚĆ W 2026 R. |
|---|---|
| Minimalne wynagrodzenie | 4 806 zł |
| Próg wykroczenia skarbowego: 5-krotność wynagrodzenia | 24 030 zł |
Jeżeli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza 24 030 zł, czyn może zostać zakwalifikowany jako wykroczenie skarbowe, o ile dany typ czynu podlega takiemu progowi. Warto podkreślić, że przekroczenie tej kwoty nie oznacza automatycznie popełnienia przestępstwa skarbowego. Ostateczna kwalifikacja zależy od konkretnego przepisu KKS, charakteru czynu i jego ustawowych znamion.
Przy ustalaniu progu bierze się pod uwagę minimalne wynagrodzenie obowiązujące w czasie popełnienia czynu, a nie w dniu wydania wyroku.
Czym różni się przestępstwo skarbowe od wykroczenia skarbowego?
Podstawowa różnica dotyczy wagi popełnionego czynu, wysokości uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej (jeżeli próg kwotowy ma zastosowanie) oraz rodzaju i wysokości grożącej kary.
| KRYTERIUM | PRZESTĘPSTWO SKARBOWE | WYKROCZENIE SKARBOWE |
|---|---|---|
| PODSTAWA PRAWNA | Art. 53 § 2 KKS | Art. 53 § 3 KKS |
| CHARAKTER CZYNU | Czyn zabroniony o większym stopniu społecznej szkodliwości | Czyn zabroniony o mniejszym stopniu społecznej szkodliwości |
| PRÓG KWOTOWY | Co do zasady czyn, którego wartość przekracza ustawowy próg, jeżeli próg ma zastosowanie | Czyn, którego wartość nie przekracza ustawowego progu, jeżeli próg ma zastosowanie |
| RODZAJ KARY | Grzywna w stawkach dziennych, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności | Wyłącznie grzywna określona kwotowo |
| GRZYWNA W 2026 R. | Od 10 do 720 stawek dziennych; wysokość jednej stawki: od 160,20 zł do 64 080 zł | Od 480,60 zł do 96 120 zł, z uwzględnieniem szczególnych limitów dla mandatu i wyroku nakazowego |
| MAKSYMALNA GRZYWNA W MANDACIE KARNYM | Nie dotyczy | 24 030 zł w 2026 r. |
| MAKSYMALNA GRZYWNA W WYROKU NAKAZOWYM | Nie dotyczy | 48 060 zł w 2026 r. |
| PRZYKŁADOWE ZACHOWANIA | Poważniejsze oszustwa podatkowe, nierzetelne wystawianie faktur w przypadkach przewidzianych w KKS | Drobniejsze naruszenia obowiązków podatkowych, np. niezłożenie wymaganej deklaracji w przypadkach kwalifikowanych jako wykroczenie |
Rodzaje przestępstw i wykroczeń skarbowych – przykłady
Kodeks karny skarbowy przewiduje odpowiedzialność za naruszenia przepisów dotyczących różnych obszarów finansów publicznych. W praktyce szczególnie często spotykane są czyny związane z podatkami, podatkiem VAT, akcyzą oraz obowiązkami celnymi.
I. PRZESTĘPSTWA I WYKROCZENIA PODATKOWE
Przestępstwa podatkowe należą do najczęściej omawianych kategorii czynów zabronionych określonych w przepisach KKS. Mogą dotyczyć między innymi:
- Uchylania się od opodatkowania – nieujawniania przedmiotu lub podstawy opodatkowania albo niezłożenia deklaracji, jeżeli prowadzi to do narażenia podatku na uszczuplenie (por. art. 54 KKS)
- Podawania nieprawdy w deklaracjach podatkowych – przedstawiania nieprawdziwych danych lub zatajenia prawdy w deklaracji, jeżeli zachowanie spełnia przesłanki określone w ustawie (por. art. 56 KKS)
- Nierzetelnego wystawiania faktur lub posługiwania się nierzetelnymi fakturami – w sytuacjach określonych w art. 62 KKS
- Narażenia na nienależny zwrot podatku – przykładowo poprzez podanie nieprawdziwych danych, które mogą doprowadzić do uzyskania nienależnego zwrotu VAT ( por. art. 76 KKS)
- Naruszania obowiązków dotyczących prowadzenia ksiąg podatkowych – w tym prowadzenia ich nierzetelnie lub wadliwie (por. art. 60-61 KKS)
Przykład: Właściciel nieruchomości, mimo ciążącego na nim obowiązku podatkowego, celowo nie składa wymaganej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych lub deklaracji na podatek od nieruchomości, aby uniknąć opodatkowania. Jeżeli wskutek tego zaniechania podatek zostaje narażony na uszczuplenie, a zachowanie właściciela spełnia pozostałe ustawowe przesłanki, może on ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 54 KKS.
II. PRZESTĘPSTWA I WYKROCZENIA CELNE
Przestępstwa celne dotyczą przede wszystkim naruszeń obowiązków związanych z przywozem i wywozem towarów przez granice celne oraz prawidłowym rozliczaniem należności celnych.
Przykładowe zachowania mogą obejmować:
- przemyt celny, czyli przewożenie towarów przez granicę z pominięciem wymaganych formalności;
- przedstawianie nieprawdziwych danych dotyczących wartości, ilości lub pochodzenia towarów w celu zaniżenia należności celnych;
- usuwanie towarów spod dozoru celnego;
- nabywanie, przechowywanie lub przewożenie towarów stanowiących przedmiot czynu zabronionego.
Przykład: Przedsiębiorca importujący towary z państwa trzeciego celowo podaje w zgłoszeniu celnym nieprawdziwe informacje dotyczące ich wartości, aby zaniżyć wysokość należności celnych. Jeżeli w ten sposób wprowadza w błąd organ uprawniony do kontroli celnej i naraża należności celne na uszczuplenie, jego zachowanie może zostać zakwalifikowane jako oszustwo celne, o którym mowa w art. 87 KKS
III. PRZESTĘPSTWA I WYKROCZENIA ZWIĄZANE Z AKCYZĄ
Kolejną kategorią czynów zabronionych są naruszenia przepisów dotyczących podatku akcyzowego. Odpowiedzialność może dotyczyć zarówno nielegalnej produkcji wyrobów akcyzowych, jak i ich przechowywania, sprzedaży lub przemieszczania z naruszeniem obowiązujących przepisów.
Przykłady obejmują:
- nielegalną produkcję alkoholu lub wyrobów tytoniowych;
- wprowadzanie do obrotu wyrobów akcyzowych bez wymaganych znaków akcyzy;
- uchylanie się od zapłaty podatku akcyzowego;
- naruszanie obowiązków dotyczących dokumentowania obrotu wyrobami akcyzowymi.
Przykład: Hurtownia wprowadza do obrotu wyroby tytoniowe bez wymaganych znaków akcyzy, mimo że przepisy nakładają obowiązek ich oznaczenia.
IV. PRZESTĘPSTWA I WYKROCZENIA DEWIZOWE
Przestępstwa i wykroczenia dewizowe polegają na naruszaniu obowiązków i ograniczeń dotyczących obrotu wartościami dewizowymi, czyli przede wszystkim walutami obcymi oraz złotem i platyną dewizową.
Do przykładowych naruszeń należą:
- dokonywanie określonych czynności dewizowych bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków;
- niedopełnianie obowiązków sprawozdawczych;
- naruszanie obowiązków związanych z przekazywaniem danych dotyczących określonych transakcji dewizowych;
- prowadzenie działalności kantorowej bez wymaganego wpisu do rejestru.
Przykład: Przedsiębiorca nie dopełnia obowiązku sprawozdawczego dotyczącego transakcji dewizowych, mimo że przepisy nakładają na niego taki obowiązek. Jeżeli zachowanie wyczerpuje znamiona czynu zabronionego, może ponosić odpowiedzialność na podstawie KKS.
V. PRZESTĘPSTWA I WYKROCZENIA ZWIĄZANE Z GRAMI HAZARDOWYMI
Kodeks karny skarbowy przewiduje również odpowiedzialność za naruszenia przepisów dotyczących organizacji gier hazardowych.
Przykładowe zachowania mogą obejmować:
- urządzanie gier hazardowych bez wymaganej koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia;
- organizowanie gier na automatach z naruszeniem obowiązujących przepisów;
- uczestniczenie w określonych formach nielegalnych gier hazardowych;
- naruszanie obowiązków związanych z urządzaniem i prowadzeniem działalności hazardowej.
Przykład: Przedsiębiorca prowadzi lokal, w którym organizuje gry na automatach poza kasynem gry, bez wymaganej koncesji lub zezwolenia.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jakie konsekwencje grożą za popełnienie przestępstwa lub wykroczenia skarbowego zapraszamy do kontaktu. Chętnie odpowiemy na Twoje pytania i przedstawimy możliwe rozwiązania prawne.
Podsumowanie
Przestępstwa i wykroczenia skarbowe dotyczą naruszeń obowiązków wynikających z przepisów prawa finansowego, w szczególności podatkowego, celnego, dewizowego oraz regulacji dotyczących gier hazardowych. Odpowiedzialność za takie czyny może dotyczyć zarówno przedsiębiorców, jak i innych osób fizycznych, które dopuściły się zachowania zabronionego przez Kodeks karny skarbowy. Podstawową różnicą między przestępstwem skarbowym a wykroczeniem skarbowym jest rodzaj przewidzianej kary oraz w przypadkach określonych w KKS – wartość uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej. W 2026 r. pięciokrotność minimalnego wynagrodzenia wynosi 24 030 zł. W przypadku wykrycia nieprawidłowości warto szybko podjąć odpowiednie działania. W zależności od okoliczności sprawy możliwe może być skorzystanie z instytucji czynnego żalu lub dokonanie prawnie skutecznej korekty deklaracji podatkowej.
Kancelaria Prawna Adwokat Mateusz Daniluk


